Ongeveer 2% van de volwassenen in Europa lijdt aan boezemfibrilleren. Vroegtijdige opsporing en behandeling van boezemfibrilleren zijn van groot belang, aangezien deze aandoening het risico op een beroerte, dementie en hartfalen verhoogt.
Wat is AFib?
Boezemfibrilleren (ook bekend als AFib of AF) is de meest voorkomende hartritmestoornis, die wordt veroorzaakt door een verstoring van het normale elektrische systeem van het hart. Het is een ernstige, maar behandelbare aandoening. Een vroege diagnose is echter van cruciaal belang.
In een gezond hart trekken de bovenste kamers (de boezems) samen en stoten ze bloed af naar de onderste kamers (de hartkamers). Vervolgens trekken de hartkamers samen (kloppen), waarbij de rechterhartkamer bloed naar de longen stuurt en de linkerhartkamer bloed naar de rest van het lichaam.
Bij boezemfibrilleren trekken de boezems op een snelle, chaotische en onregelmatige manier samen, waardoor ze het bloed niet meer goed naar de hartkamers kunnen doorsturen. Hierdoor stagneert het bloed in de boezems, wat vaak leidt tot de vorming van bloedstolsels. Bovendien kunnen ook de hartkamers onregelmatig en sneller dan normaal gaan kloppen.
Als boezemfibrilleren onbehandeld blijft, kan dit tot ernstige complicaties leiden – maar met de juiste zorg en ondersteuning kunnen mensen deze risico’s onder controle houden.
Soorten boezemfibrilleren
Eerst vastgestelde boezemfibrillatie
Voor het eerst vastgestelde boezemfibrillatie, ongeacht de symptomen of de duur ervan.
Paroxysmale atriumfibrillatie
Afleidingen die komen en gaan en binnen zeven dagen vanzelf of door behandeling verdwijnen.
Aanhoudende boezemfibrillatie
Aandoeningen die langer dan zeven dagen aanhouden en waarvoor meestal een behandeling nodig is om ze te verhelpen.
Permanente boezemfibrillatie
Aanhoudende boezemfibrillatie, waarbij het herstellen van een normaal ritme niet langer het doel van de behandeling is. De behandeling is veeleer gericht op het voorkomen van bloedstolsels en het vertragen van een snelle hartslag.
WAT IS DE OORZAAK VAN AFib?
Boezemfibrilleren kan worden veroorzaakt door veranderingen of beschadigingen aan het elektrische systeem van het hart of door structurele afwijkingen in het hart.
Veelvoorkomende risicofactoren zijn onder meer:
OUDERE LEEFTIJD
HOGE BLOEDDRUK (HYPERTENSIE)
CORONAIR ARTERIËLE ZIEKTE (CAD)
HARTSTILSTAND
DIABETES
HARTKLEPAANDOENING
SLAPEN APNEA
CHRONISCHE NIERAANDOENING
HYPERTHYREOÏDIE
OBESITEIT
ROKEN
ALCOHOL- OF DRUGSGEBRUIK
KAUKAASSE AFKOMST
FAMILIEGESCHIEDENIS VAN BOEKETRIEM
WEES JE BEWUST VAN DE RISICO’S
Als bij u boezemfibrilleren wordt vastgesteld, is het belangrijk om te beseffen dat sommige symptomen kunnen lijken op die van een hartaanval, beroerteof een hartstilstand.
TEKENEN EN SYMPTOMEN
Sommige mensen met boezemfibrilleren hebben mogelijk helemaal geen klachten (stille boezemfibrilleren). Als er wel klachten optreden, kunnen deze onder meer zijn:
HARTKLOPPINGEN OF HARTRITMESTORINGEN
Het gevoel dat je hart onregelmatig klopt, te snel klopt, fladdert, bonkt of slagen ‘overslaat’
KORTADEMIGHEID
Kortademig zijn tijdens dagelijkse activiteiten, bij het sporten of zelfs in rust
FATIGUE
Je voelt je ongewoon moe, hebt weinig energie of vindt alledaagse taken vermoeiender dan normaal
Pijn of ongemak op de borst
Een gevoel van druk, beklemming, pijn of ongemak op de borst. Pijn op de borst moet altijd serieus worden genomen en met een zorgverlener worden besproken
DUIZELIGHEID OF EEN LICHT GEVOEL IN HET HOOFD
Je voelt je duizelig, wankel, zwak of alsof je je evenwicht zou kunnen verliezen
BEPERKTE MOGELIJKHEID OM TE SPORTEN OF ACTIEF TE BLIJVEN
Sneller moe worden of buiten adem raken tijdens lichamelijke inspanning
FLAUWVAL (SYNCOPE)
Kortstondig het bewustzijn verliezen of ‘flauwvallen’
ANGST EN STEMMINGSVERANDERINGEN
Zich bezorgd, gestrest, prikkelbaar of emotioneel beïnvloed voelen door symptomen van hartritmestoornissen
SLAAPPROBLEMEN
Moeite met in slaap vallen, doorslapen of moe wakker worden
ZWAKHEID
Het kan zijn dat u het gevoel heeft minder kracht te hebben dan normaal, of dat u moeite heeft met traplopen, het tillen van voorwerpen of het uitvoeren van dagelijkse activiteiten
Boe bij vrouwen
Vrouwen kunnen boezemfibrilleren anders ervaren dan mannen. Hoewel hartkloppingen bij beide groepen het meest voorkomende symptoom zijn, geven vrouwen vaker aan last te hebben van vermoeidheid en zwakte, en melden ze dat de aandoening een grotere invloed heeft op hun kwaliteit van leven.
Hoe wordt boezemfibrilleren vastgesteld?
Gezien het verhoogde risico op complicaties is een tijdige diagnose van atriumfibrilleren een belangrijke eerste stap. Bij een vermoeden van atriumfibrilleren voeren zorgverleners een uitgebreid onderzoek uit en nemen ze de medische geschiedenis en de symptomen van de patiënt door.
Atriumfibrilleren wordt vastgesteld met behulp van een elektrocardiogram (ECG), waarmee het hartritme wordt geregistreerd. Omdat atriumfibrilleren met tussenpozen kan optreden, kan aanvullende monitoring nodig zijn.
Onderzoeken die worden gebruikt om boezemfibrilleren op te sporen:
- ELEKTROCARDIOGRAM (ECG of EKG) – een snel en pijnloos onderzoek waarbij de elektrische activiteit van het hart wordt geregistreerd om de hartslag en het hartritme te controleren.
- HOLTER- EN EVENTMONITORS – kleine, draagbare apparaten die tijdens dagelijkse activiteiten worden gedragen, doorgaans gedurende 24 tot 48 uur, om het hartritme in de loop van de tijd te registreren en zo onregelmatige hartslagen op te sporen die kunnen komen en gaan.
- IMPLANTEERBARE LOOPRECORDER (ILR) – een klein apparaatje dat onder de huid wordt geplaatst en dat het hartritme maanden tot jaren lang continu registreert, waardoor onregelmatige hartslagen of zeldzame episodes van boezemfibrilleren kunnen worden opgespoord.
Aanvullende onderzoeken die worden uitgevoerd om de gezondheid van het hart en de algehele gezondheid te beoordelen:
- BLOEDONDERZOEKEN – helpen bij het opsporen van aandoeningen of stoffen in het bloed die het hart kunnen beïnvloeden of kunnen bijdragen aan boezemfibrilleren.
- ECHOCARDIOGRAM (ECHO) – een echografie waarbij geluidsgolven worden gebruikt om dynamische beelden van het hart te genereren, waarop de grootte, de structuur en de werking ervan te zien zijn. Bij een „stress-echo” wordt de echo uitgevoerd tijdens een inspanningstest.
- INSPANNINGSTEST – meet hoe het hart reageert op lichamelijke inspanning, meestal tijdens het lopen op een loopband of het fietsen op een hometrainer.
- TRANSOESOFAGEALE ECHOCARDIOGRAFIE (TEE) – een gespecialiseerd echografisch onderzoek waarbij een kleine sonde in de slokdarm wordt ingebracht om gedetailleerde beelden van het hart te verkrijgen.
- CARDIAC MAGNETIC RESONANCE (CMR) – een beeldvormend onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van magneten en radiogolven om gedetailleerde beelden te maken van de structuur en werking van het hart.
- RÖNTGENOPNAME VAN DE BORSTKAS – levert beelden van het hart en de longen op om te controleren op een vergroot hart of vochtophoping in de longen.
- BEELDVORMING VAN DE HERSENEN OF BLOEDVATEN – onderzoeken die kunnen worden gebruikt om gerelateerde aandoeningen of complicaties vast te stellen, zoals een beroerte of problemen met de bloedstroom.
BEHANDELING EN BEHEERSING VAN AFib
Het is belangrijk om deel te nemen aan het overleg met de medische teams om inzicht te krijgen in de aandoening en weloverwogen beslissingen te nemen over de behandeling. Afhankelijk van de individuele situatie en de risico’s van elke patiënt zullen de zorgteams verschillende opties aanbevelen.
Hieronder kunnen onder meer vallen:
Bepaalde medicijnen kunnen helpen bij het voorkomen of behandelen van onregelmatige hartritmes of hartfrequenties, het risico op bloedstolsels verminderen (“bloedverdunners”) of de bloeddruk verlagen.
Door gezonde gewoontes aan te nemen, zoals het eten van voedzaam voedsel, het behouden van een gezond gewicht, het regelmatig beoefenen van lichaamsbeweging, het onder controle houden van de bloeddruk en de bloedsuikerspiegel, niet roken, het beperken of vermijden van alcohol en het verminderen van stress, kunt u uw algehele welzijn en levensduur verbeteren.
Er worden sensoren op uw borst aangebracht en aangesloten op een apparaat dat korte elektrische schokken aan het hart toedient (elektrische cardioversie) om het normale ritme te helpen herstellen. Soms worden er in plaats van elektrische schokken medicijnen via een infuus toegediend (farmacologische cardioversie).
Sommige mensen kunnen baat hebben bij implanteerbare apparaten om hun hartritme onder controle te houden of hun hart gedurende langere tijd te monitoren. Een pacemaker kan bijvoorbeeld helpen bij het reguleren van een trage of onregelmatige hartslag, met name wanneer andere behandelingen niet effectief of geschikt zijn. Een ICD (implanteerbare cardioverter-defibrillator) kan bepaalde gevaarlijke hartritmestoornissen detecteren en een schok toedienen om het normale ritme te herstellen. Andere apparaten, zoals implanteerbare looprecorders, kunnen worden gebruikt om het hartritme continu te monitoren en onregelmatige of zeldzame episodes van AFib te detecteren.
Om het hartritme onder controle te houden en de symptomen te verminderen. Katheterablatie is een ingreep waarbij de delen van het hart die abnormale elektrische signalen veroorzaken, worden aangepakt en geïsoleerd. Bij sommige patiënten kan occlusie van het linkerhartoor worden overwogen om het risico op een beroerte te verminderen, met name wanneer bloedverdunners niet geschikt zijn. Een andere optie is de Maze-procedure, een chirurgische ingreep waarbij kleine stukjes littekenweefsel worden gecreëerd in de bovenste hartkamers (atria). Dit littekenweefsel helpt abnormale elektrische signalen te blokkeren die AFib kunnen veroorzaken.
Levensstijl – Leven met boezemfibrilleren
Leven met boezemfibrilleren kan op vele vlakken invloed hebben op het dagelijks leven — zowel fysiek, emotioneel als sociaal. Sommige mensen kunnen zich na de diagnose bezorgd, gefrustreerd of onzeker voelen, vooral wanneer de symptomen onvoorspelbaar zijn.
Vermoeidheid, angst, slaapstoornissen of zorgen over een beroerte en de behandeling kunnen soms het zelfvertrouwen en de kwaliteit van leven beïnvloeden. Het kan ook even duren om te wennen aan veranderingen in de levensstijl, medicijnen of de terugkeer naar normale activiteiten zoals werk, sport of reizen.
Het goede nieuws is dat veel mensen met boezemfibrilleren met de juiste zorg, ondersteuning en behandeling een actief en bevredigend leven kunnen blijven leiden.
Volg je behandelplan precies zoals je is verteld. Medicijnen innemen volgens de instructies is van vitaal belang om je beter te voelen en je levensduur te verlengen. Als je twijfels hebt, aarzel dan niet om contact op te nemen met je arts.
Hoge bloeddruk, diabetes, nierziekten en andere hartaandoeningen moeten zorgvuldig worden behandeld.
Sla vervolgafspraken niet over, ook al voelt u zich goed. Schrijf ter voorbereiding op uw afspraak uw klachten, vragen, medicijnen en eventuele veranderingen in uw dagelijkse bezigheden op.
Laat het uw zorgteam weten als u last krijgt van kortademigheid, pijn op de borst, duizeligheid, flauwvallen of een verminderde inspanningstolerantie.
Vraag uw arts welk niveau van lichaamsbeweging voor u veilig is.
Versterk je zelfvertrouwen op het gebied van zelfzorg door meer te leren over je aandoening. Maak gebruik van betrouwbare bronnen om informatie te verzamelen en weloverwogen beslissingen te nemen over je gezondheid. Kennis is een krachtig hulpmiddel op je reis.
Leven met boezemfibrilleren kan verontrustend zijn. Steun van familie, zorgverleners, medische professionals en patiëntengroepen kan ervoor zorgen dat u zich minder alleen voelt.
Vragen aan uw arts
Nu u aan uw traject voor de behandeling van boezemfibrilleren begint, is het van cruciaal belang om open en inhoudelijke gesprekken te voeren met uw zorgverlener. Hieronder vindt u enkele vragen die u kunt stellen om een gezamenlijke en weloverwogen aanpak van uw hartgezondheid te bevorderen:
- Wat is de oorzaak van mijn boezemfibrilleren?
- Welke onderzoeken moet ik ondergaan?
- Zal mijn boezemfibrilleren vanzelf verdwijnen?
- Hoe kan ik het risico op hartfalen, bloedstolsels en een beroerte verminderen?
- Welke behandelingsmogelijkheden zijn er voor mij? Wat zijn de risico's en voordelen van elke optie?
- Moet ik een medische ingreep of een operatie ondergaan? Zo ja, hoe groot is de kans dat dit helpt?
- Welke medicijnen zijn er en wat zijn de risico’s en voordelen ervan?
- Welke veranderingen moet ik doorvoeren in mijn eetpatroon, lichaamsbeweging en levensstijl?
- Mag ik in kleine hoeveelheden alcohol drinken?
- Op welke symptomen moet ik letten die erop zouden kunnen wijzen dat ik contact moet opnemen met mijn arts of spoedeisende hulp moet inroepen?
- Waar kan ik betrouwbare bronnen en informatie over boezemfibrilleren vinden?
- Hoe kan ik in contact komen met andere mensen met boezemfibrilleren om steun te krijgen en ervaringen uit te wisselen?
